برگزیدگان جلسه دیدار

1) اواخر دوره تبلیغات انتخاباتی ریاست‌جمهوری سال 96 که اظهارات حسن روحانی تندتر شده بود، احمد توکلی نامه شدیداللحنی در انتقاد از او نوشت و پرسید: «اگر امام بود و یا مدارا و حلم رهبری نبود، شما جرئت تیغ کشیدن بر روی نظام را داشتید؟». کسی برای توکلی در توییتر کامنت گذاشته بود که «اگر امام بود، بین میرحسین و  خاتمی انتخاب می‌کردیم.»

2) واقعیت این است که بسیاری از ما برای "رئیس‌جمهوری نشدن رئیسی" بود که به روحانی رای دادیم. البته قانون اساسی ما این امکان را فراهم کرده بود که رئیسی کمتر از دو سال بعد، این بار در سلک رئیس قوه قضاییه به صدر نظام برسد. اما چرا از رئیسی ترسیده بودیم. حالا راضی از روحانی هستیم؟

3) راضی از روحانی نیستیم ولی واقعیت امر این است که قوه مجریه خیلی راحت‌تر از بسیاری از ارکان نظام، نقد و حتی تخریب را تحمل کرده است. اجازه بدهید در بند بعدی این یادداشت نمونه‌ای از سطح تحمل نقد و تکثرگرایی را در صدر قوه قضاییه ذکر کنم.

4) حجت‌الاسلام و المسلمین رئیسی چند روز پیش سفری استانی به زنجان داشت. یکی از جلسات برنامه‌ریزی برای این سفر، جلسه دیدار با "علما، نخبگان و برگزیدگان استان زنجان" بود. در این جلسه قرار بود نمایندگانی از اقشار مختلف صحبت کنند و به طرح نظرات خود بپردازند. حسب اخبار، شش نفر در این جلسه به نمایندگی از اقشار مختلف سخنرانی کردند؛ رئیس جدید سازمان تبلیغات اسلامی استان [یک مقام حکومتی با گرایش واضح سیاسی]، رئیس اتاق اصناف و یک نفر از طرف جامعه کارگری. اما حکایت سه تن دیگر جالب‌تر است؛ وهب جعفریان به نمایندگی از اساتید دانشگاه (امضاکننده نامه حمایت از کاندیداتوری رئیسی در انتخابات سال 96)، مصطفی طاهری (رئیس ستاد تبلیغات انتخاباتی رئیسی در انتخابات سال 96 و کاندیدای بالقوه در انتخابات امسال مجلس) و محمدحسین فروزنده (نماینده بسیج دانشجویی با گرایش‌های واضح سیاسی به سود رئیسی)! ... در نشست خبری هم از خبرنگاران خواسته‌اند یک سوال پرسیده شود، آن سوال هم این باشد: «دستاوردهای سفرتان را به استان زنجان تشریح بفرمایید»، این سوال را هم "صدا وسیما" بپرسد!

5) ترجیح روحانی به رئیسی در سال 96، ترجیح به جایی بود اما بد ماجرا این است که عامه مردم به چیزی فراتر از این استانداردها چشم دوخته بودند. تعیین درصد تقصیر و قصور روحانی و دولت‌اش در این روزهای سخت معاش و معیشت، کاری ساده نیست. ترجیح "بد" به "بدتر" هم روزی خاصیت "تسکین" خود را از دست خواهد داد. دایره قدرت تنگ است؛ شاید کسی که آن کامنت را برای احمد توکلی نوشت، به  اثر مهم گردنه‌های تاریخی زل زده بود. تا مردم پای صندوق رأی‌اند باید قدر فرصت‌ها دانسته شود.

این یادداشت در تلگرام: https://t.me/mmoeeni1/2423

خانه‌نشین نمی‌شوند

برای یکی از دوستان وبلاگ‌نویس اصولگرا که 4 سال قبل نوشته بود: 

«انتخابات این چند دوره اخیر، یک حقیقت را ثابت کرد. اینکه راستی‌ها با آنکه همیشه سرشان شکسته و همیشه متهمند که دموکرات نیستند ولی معمولا با نتیجه انتخابات مشکلی ندارند اما اصلاح‌طلبان که انگار دموکرات و لیبرال به دنیا آمده‌اند، معمولا تاب و تحمل شکست را ندارند ... »

نوشته بودم که ...

«جریان اصلاح‌طلبی در ایران برای تصمیم‌سازی و ایفای نقش برای تدبیر امور، به قوه قضاییه، شورای نگهبان، صداو سیما، بنیادها و کمیته‌ها، نیروهای نظامی و انتظامی و شبه نظامی، ستادهای نماز جمعه، شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی (مقاطعه‌کار اردوکشی‌های خیابانی مورد تایید)، دانشگاه آزاد، حوزه‌های علمیه و تا حد زیادی، به مجلس خبرگان و مجمع تشخیص مصلحت نظام راهی ندارد. به دیگر بیان؛ غیر از مجلس و دولت، امکان دیگری برای جریان اصلا‌ح‌طلبی برای نیل به قدرت وجود ندارد و این در حالی است که اصلاح‌طلبان برای رسیدن به مجلس و دولت نیز باید در دو مرحله از سد شورای نگهبان رد شوند؛ هم در مرحله تایید صلاحیت‌ها و هم در مرحله تایید نتیجه انتخابات. این که تغییر در نتیجه اولیه انتخابات هیچگاه به سود اصلاح‌طلبان نبوده، خود نشانه‌ای است از رویکرد شواری نگهبان که عملا در رأس امور قرار گرفته است. حتی در صورت پیروزی اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست جمهوری و مجلس نیز، نوبت به آن خواهد رسید که مشخص شود مراکز قدرت ِ پیش گفته، آیا سودای همکاری دارند یا نه؟! همزمان جریان رقیب این فرصت را دارد که حتی اگر دست‌اش برای 4 و حداکثر 8 سال از مجلس و دولت کوتاه شود، راه را بر کار دولت و مجلس ِ برگزیده تنگ کند یا حتی ببندد و برای بازگشت به مجلس و دولت تجمیع قوا کند. همه این محدودیت‌ها به طور کاملا منطقی و طبیعی باعث می شود که اصلاح‌طلبان در مقابل هر حرکتی که به محدودیت‌های بیشتر منجر می‌شود، واکنش نشان دهند و چشم امید به مراکز قدرتی که در پیش و پس پرده‌ها ندارند، ندوزند!»

حالا انتخابات 29 اردیبهشت به خوشی تمام شده اما مدار بازی، همانی است که بود ... اصولگرایان هیچ‌گاه دست‌شان از قدرت خالی نمی‌شود و خانه‌نشین نمی‌شوند (نه که «باید» بشوند، اما به اقتضای مقبولیت‌شان نباید دست‌شان کوتاه شود از منابع قدرت؟). چه معیار و خط‌کش و ترازویی باید باشد تا بین وزن اجتماعی اصولگرایان (آن اعتماد عمومی که کسب کرده‌اند) و ابزار قدرتی که در دست دارند، یک رقمی به دست بدهد که مثلا قدرت‌شان دو، سه، ده یا صد برابر وزن اجتماعی‌شان است و خیال همه را از جانب تاویل و تفسیرهای مختلف از «مخاطب‌بایدها» راحت کند؟ اگر همه قدرت و عزت به «حضور مردم» است، چرا اثر حضور مردم در نهادهای قدرت داخل کشور ضریب منفی بخورد؛ هم حق انتخاب‌شان محدود شود و هم حقوق همان منتخب‌شان برود زیر علامت سوال؟

سال‌ها بعد، صفحات تاریخ این روزها را با اشک خواهند خواند یا لبخند؟!

https://t.me/mmoeeni1/1433

بررسی چرایی نتیجه انتخابات در استان زنجان

استان زنجان، جز استان‌هایی شد که در انتخابات اخیر، آرای روحانی در آن‌ها زیر پنجاه درصد بود (44.5درصد آرای ماخوذه و 6درصد کمتر از رییسی)؛ این استان‌ها به ترتیب عبارتند از: خراسان جنوبی، قم، خراسان رضوی، خراسان شمالی، همدان، زنجان، مرکزی، سمنان، کهگیلویه و بویراحمد.

حالا که تعداد آرا توسط وزارت کشور به تفکیک شهرستان‌ها منتشر شده، بررسی دلیل این اتفاق ساده‌تر خواهد بود.

در این باره از 12 فعال سیاسی و مطبوعاتی و آگاه از عملکرد ستاد روحانی در زنجان نظرخواهی کردم که 9 تن پاسخ پرسش‌ مرا دادند. دسته‌بندی پاسخ‌ها نشان می‌دهد «ضعف عملکرد ستاد تبلیغات انتخاباتی روحانی در زنجان» مورد اجماع است؛ 8 نفر از 9 نفر روی این دلیل انگشت گذاشته‌اند و بیشتر تمرکز هم روی ضعف عملکرد ستاد در «روستاها» عنوان شده است.

یافته‌های آماری این مسئله را تایید می‌کند که در شهرستان‌هایی با جمعیت غالب روستایی (به استثنای طارم)، رای رییسی بیشتر از رای روحانی بوده است. در  استان زنجان، سه شهرستانِ زنجان، ابهر و خرمدره جمعیت شهرنشین بالای 50درصد (و مشخصا بالای 80درصد) دارند که در هر 3، رای روحانی بیشتر بوده است. بیشترین نسبت رای رییسی (کمترین رای به روحانی) در شهرستان ایجرود بوده که کم‌ترین نسبت جمعیت شهرنشین را نسبت به کل جمعیت شهرستان داراست (فقط 9.1درصد شهرنشین).

فاصله کم رای روحانی و رییسی در شهرستان زنجان هم به اعتقاد یک روزنامه‌نگار، به دلیل پایین بودن مشارکت مردم شهر زنجان در انتخابات به دلیل صف‌های طولانی و زمان زیاد رای‌گیری بوده است (در حالی‌که متوسط مشارکت استان در انتخابات  70درصد بوده، این میزان در شهرستان زنجان با افت 10 درصدی، مواجه بوده که با توجه به تمرکز نیمی از جمعیت استان در این شهرستان، رقم بسیار بالایی در تعداد آراست). 3 نفر از پرسش‌شوندگان بر تاثیر اقدامات تخریبی علیه دولت در روستاها با دستاویز قرار دادن سند 2030 تاکید کرده‌اند و یکی از پرسش‌شوندگان به طور مشخص بر محوریت نماینده استان در مجلس خبرگان (دولابی) و حوزه‌های علمیه در هجمه علیه دولت در روستاها تاکید کرده است. دولابی از ماه‌ها پیش در قالب جلسات تفسیر قرآن علیه دولت و شخص حسن روحانی اظهار نظر می‌کرد، اسفند ماه گذشته با علم‌الهدی دیدار و سپس رسما از کاندیداتوری رییسی حمایت کرد. یکی از پرسش‌شوندگان نیز فعالیت نیروهای بسیج را به نفع رییسی در روستاها تاثیرگذار دانسته و دیگری حمایت مداحان از رییسی را در هیئت‌های مذهبی که تعداد آن‌ها قابل توجه است.

تشکیل دیرهنگام ستاد (تنها 2 هفته قبل از شروع موعد تبلیغات) نیز موردی بوده که یکی از پرسش‌شوندگان به آن اشاره کرده است. بی‌تردید یکی از دلایل این اتفاق، اختلاف اصلاح‌طلبان در مورد انتصاب رییس ستاد بود. اختلاف بین اصلاح‌طلبان و رفتار انتخاباتی جزیره‌ای و بدون انسجام و همکاری با ستاد مرکزی (منجر به ضعف عملکرد در شهرستان‌ها)، به عنوان دلیل رای بالاتر رییسی نسبت به روحانی در استان زنجان، مورد اجماع 6 تن از پرسش‌شوندگان بوده است. در این بین یکی از پرسش‌شوندگان معتقد است بدنامی برخی عناصر داخل جریان اصلاح‌طلبی، به فعالیت این جریان در زنجان صدمه زده و دیگری معتقد است، سهم‌خواهی برخی از اصلاح‌طلبان و عدم اطمینان از موفقیت در این راه، موجب عدم همکاری آنان شده بود. تعداد کم اعضای ستاد و سطح پایین کیفیت کاری آنان نیز مورد اشاره یکی از پرسش‌شوندگان بوده است.

یکی دیگر از دلایل مورد توجه پرسش‌شوندگان برای توضیح رای بالاتر رییسی، حضور مدیران غیرمعتقد به عملکرد دولت و گفتمان اعتدلال در پست‌های مدیریتی است؛ 5تن از پرسش‌شوندگان به این مسئله اشاره کرده‌اند و معتقدند این افراد در تبیین عملکرد دولت و دفاع از آن، اقدامی شایسته صورت ندادند و چه بسا گوشه‌چشمی نیز به ستاد رقیب رییس دولت داشتند! به طور مشخص یک نفر، استاندار اول دولت روحانی در زنجان، (جمشید انصاری) را مسئول این نتیجه به دلیل انتصاب مدیران غیروفادار به اصلاحات دانسته و یکی از پرسش‌شوندگان نیز ضعف روابط عمومی استانداری را (در دوره استاندار اول دولت روحانی در زنجان) برای تبیین اقدامات دولت مورد اشاره قرار داده است.

مطالعه وضعیت شهرستان خدابنده (دومین شهرستان پرجمعیت استان (با 16 درصد جمعیت استان)) در این باره احتمالا دید روشن‌تری خواهد داد. فرماندار این شهرستان که عضو ستاد روحانی در سال 92 بود، طی ماه‌های اخیر مواجهه علنی تندی با امام جمعه مرکز شهرستان داشت که به اعتقاد وی، در مناسبت‌های مختلف مشغول تخریب علیه دولت بود. در این مواجهه بسیج به صراحت علیه فرماندار موضع گرفت و بیانیه داد. این فرماندار منصوب استاندار پیشین بود و استاندار جدید نیز وی را ابقا کرد. با این همه، در این شهرستان رای رییسی 2.1 برابر بیشتر از رای روحانی بود. نکته اما اینجاست که بیش از 60درصد جمعیت این شهرستان، ساکن روستا هستند!

نارضایتی عمومی از اوضاع اقتصادی به عنوان یکی از دلایل رای کمتر روحانی، مورد اشاره 4 تن از پرسش‌شوندگان بوده است.

به طور کلی می‌توان نتیجه‌گیری کرد مجموعه‌ای از عوامل شامل ضعف ستاد تبلیغات انتخاباتی روحانی (به خصوص در روستاها)، اختلاف بر سر سهم و عملکرد نادرست اصلاح‌طلبان در زنجان، مشارکت پایین مردم شهر زنجان در انتخابات، حضور مدیران غیرمعتقد به گفتمان دولت، نارضایتی از وضعیت اقتصادی و اقدامات تخریبی دامنه‌دار ستاد رقیب به خصوص در روستاها در تعیین نتیجه نهایی انتخابات در استان زنجان موثر بوده است.