۱۳۹۶ خرداد ۲۲, دوشنبه

بررسی چرایی نتیجه انتخابات در استان زنجان





استان زنجان، جز استان‌هایی شد که در انتخابات اخیر، آرای روحانی در آن‌ها زیر پنجاه درصد بود (44.5درصد آرای ماخوذه و 6درصد کمتر از رییسی)؛ این استان‌ها به ترتیب عبارتند از: خراسان جنوبی، قم، خراسان رضوی، خراسان شمالی، همدان، زنجان، مرکزی، سمنان، کهگیلویه و بویراحمد.
حالا که تعداد آرا توسط وزارت کشور به تفکیک شهرستان‌ها منتشر شده، بررسی دلیل این اتفاق ساده‌تر خواهد بود.
در این باره از 12 فعال سیاسی و مطبوعاتی و آگاه از عملکرد ستاد روحانی در زنجان نظرخواهی کردم که 9 تن پاسخ پرسش‌ مرا دادند. دسته‌بندی پاسخ‌ها نشان می‌دهد «ضعف عملکرد ستاد تبلیغات انتخاباتی روحانی در زنجان» مورد اجماع است؛ 8 نفر از 9 نفر روی این دلیل انگشت گذاشته‌اند و بیشتر تمرکز هم روی ضعف عملکرد ستاد در «روستاها» عنوان شده است.

یافته‌های آماری این مسئله را تایید می‌کند که در شهرستان‌هایی با جمعیت غالب روستایی (به استثنای طارم)، رای رییسی بیشتر از رای روحانی بوده است. در  استان زنجان، سه شهرستانِ زنجان، ابهر و خرمدره جمعیت شهرنشین بالای 50درصد (و مشخصا بالای 80درصد) دارند که در هر 3، رای روحانی بیشتر بوده است. بیشترین نسبت رای رییسی (کمترین رای به روحانی) در شهرستان ایجرود بوده که کم‌ترین نسبت جمعیت شهرنشین را نسبت به کل جمعیت شهرستان داراست (فقط 9.1درصد شهرنشین).

فاصله کم رای روحانی و رییسی در شهرستان زنجان هم به اعتقاد یک روزنامه‌نگار، به دلیل پایین بودن مشارکت مردم شهر زنجان در انتخابات به دلیل صف‌های طولانی و زمان زیاد رای‌گیری بوده است (در حالی‌که متوسط مشارکت استان در انتخابات  70درصد بوده، این میزان در شهرستان زنجان با افت 10 درصدی، مواجه بوده که با توجه به تمرکز نیمی از جمعیت استان در این شهرستان، رقم بسیار بالایی در تعداد آراست). 3 نفر از پرسش‌شوندگان بر تاثیر اقدامات تخریبی علیه دولت در روستاها با دستاویز قرار دادن سند 2030 تاکید کرده‌اند و یکی از پرسش‌شوندگان به طور مشخص بر محوریت نماینده استان در مجلس خبرگان (دولابی) و حوزه‌های علمیه در هجمه علیه دولت در روستاها تاکید کرده است. دولابی از ماه‌ها پیش در قالب جلسات تفسیر قرآن علیه دولت و شخص حسن روحانی اظهار نظر می‌کرد، اسفند ماه گذشته با علم‌الهدی دیدار و سپس رسما از کاندیداتوری رییسی حمایت کرد. یکی از پرسش‌شوندگان نیز فعالیت نیروهای بسیج را به نفع رییسی در روستاها تاثیرگذار دانسته و دیگری حمایت مداحان از رییسی را در هیئت‌های مذهبی که تعداد آن‌ها قابل توجه است.

تشکیل دیرهنگام ستاد (تنها 2 هفته قبل از شروع موعد تبلیغات) نیز موردی بوده که یکی از پرسش‌شوندگان به آن اشاره کرده است. بی‌تردید یکی از دلایل این اتفاق، اختلاف اصلاح‌طلبان در مورد انتصاب رییس ستاد بود. اختلاف بین اصلاح‌طلبان و رفتار انتخاباتی جزیره‌ای و بدون انسجام و همکاری با ستاد مرکزی (منجر به ضعف عملکرد در شهرستان‌ها)، به عنوان دلیل رای بالاتر رییسی نسبت به روحانی در استان زنجان، مورد اجماع 6 تن از پرسش‌شوندگان بوده است. در این بین یکی از پرسش‌شوندگان معتقد است بدنامی برخی عناصر داخل جریان اصلاح‌طلبی، به فعالیت این جریان در زنجان صدمه زده و دیگری معتقد است، سهم‌خواهی برخی از اصلاح‌طلبان و عدم اطمینان از موفقیت در این راه، موجب عدم همکاری آنان شده بود. تعداد کم اعضای ستاد و سطح پایین کیفیت کاری آنان نیز مورد اشاره یکی از پرسش‌شوندگان بوده است.

یکی دیگر از دلایل مورد توجه پرسش‌شوندگان برای توضیح رای بالاتر رییسی، حضور مدیران غیرمعتقد به عملکرد دولت و گفتمان اعتدلال در پست‌های مدیریتی است؛ 5تن از پرسش‌شوندگان به این مسئله اشاره کرده‌اند و معتقدند این افراد در تبیین عملکرد دولت و دفاع از آن، اقدامی شایسته صورت ندادند و چه بسا گوشه‌چشمی نیز به ستاد رقیب رییس دولت داشتند! به طور مشخص یک نفر، استاندار اول دولت روحانی در زنجان، (جمشید انصاری) را مسئول این نتیجه به دلیل انتصاب مدیران غیروفادار به اصلاحات دانسته و یکی از پرسش‌شوندگان نیز ضعف روابط عمومی استانداری را (در دوره استاندار اول دولت روحانی در زنجان) برای تبیین اقدامات دولت مورد اشاره قرار داده است.

مطالعه وضعیت شهرستان خدابنده (دومین شهرستان پرجمعیت استان (با 16 درصد جمعیت استان)) در این باره احتمالا دید روشن‌تری خواهد داد. فرماندار این شهرستان که عضو ستاد روحانی در سال 92 بود، طی ماه‌های اخیر مواجهه علنی تندی با امام جمعه مرکز شهرستان داشت که به اعتقاد وی، در مناسبت‌های مختلف مشغول تخریب علیه دولت بود. در این مواجهه بسیج به صراحت علیه فرماندار موضع گرفت و بیانیه داد. این فرماندار منصوب استاندار پیشین بود و استاندار جدید نیز وی را ابقا کرد. با این همه، در این شهرستان رای رییسی 2.1 برابر بیشتر از رای روحانی بود. نکته اما اینجاست که بیش از 60درصد جمعیت این شهرستان، ساکن روستا هستند!

نارضایتی عمومی از اوضاع اقتصادی به عنوان یکی از دلایل رای کمتر روحانی، مورد اشاره 4 تن از پرسش‌شوندگان بوده است.

به طور کلی می‌توان نتیجه‌گیری کرد مجموعه‌ای از عوامل شامل ضعف ستاد تبلیغات انتخاباتی روحانی (به خصوص در روستاها)، اختلاف بر سر سهم و عملکرد نادرست اصلاح‌طلبان در زنجان، مشارکت پایین مردم شهر زنجان در انتخابات، حضور مدیران غیرمعتقد به گفتمان دولت، نارضایتی از وضعیت اقتصادی و اقدامات تخریبی دامنه‌دار ستاد رقیب به خصوص در روستاها در تعیین نتیجه نهایی انتخابات در استان زنجان موثر بوده است.