۱۳۹۴ بهمن ۱۱, یکشنبه

«دخالت» چیست؟




 رسانه‌های خبری جمعه گذشته از قول سیدحسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان نوشته‌اند که «ایران در امور داخلی لبنان دخالت نمی‌کند.»
در این بین البته نشانه‌هایی هست که تردید در باور گفته‌های او را آسان می‌کند یا در خوشبیانه‌ترین حالت، مفهوم «دخالت» را مفهومی نه چندان آشنا در عرف سیاسی می نُماید که در این بین، به عنوان نمونه نام و ماهیت هیچکدام از این نشانه‌ها، «دخالت ایران در لبنان» به حساب نمی‌آید.
کمتر از  دو ماه قبل «محمد فتحعلی» سفیر ایران در بیروت نیز با بیان اینکه ایران در امور داخلی لبنان دخالت نمی‌کند، گفته بود: «معتقدیم که هر گونه دخالت خارجی چه مثبت و چه منفی به سود لبنان نیست.» اما احتمالا به خصوص لبنانی‌ها اظهارات اردیبهشت سال قبل سردار رحیم صفوی را از یاد نبرده‌اند که در اصفهان گفته بود: «قدرت نفوذ ایران از محور ایران، عراق و سوریه تا مدیترانه رسیده و خط دفاعی ما دیگر شلمچه نیست، مرز دفاعی ما جنوب لبنان با اسراییل است.» همان موقع رئیس‌جمهوری لبنان در واکنش به این موضوع از وزارت خارجه کشورش خواست توضیحات طرف ایرانی درباره سخنان صفوی را بخواهند. سفیر وقت ایران در لبنان (مرحوم غضنفر رکن‌آبادی) در دیدار با رییس‌جمهوری لبنان اعلام کرد که «آنچه که به تازگی درباره جنوب لبنان در ایران منتشر شد بیانگر مواضع دولت ایران نیست»؛ این بدان معنا بود که اظهارات مشاور نظامی رهبری، اظهاراتی قابل دفاع نبود هر چند این طرز تلقی از جایگاه لبنان (به عنوان مرز استراتژیک ایران) همچنان طرفدارانی جدی با تریبون‌های بسیار دارد. پیش از آن و در جریان سفر مهرماه 89 احمدی‌نژاد به لبنان، روزنامه همشهری نوشته بود: «با شکل‌گیری جنبش انقلابی حزب‌الله در دهه 60 شمسی و با الهام از تعالیم امام خمینی(ره) حرکت انقلابی در لبنان وارد مرحله جدیدی شد ... این حرکت عظیم لبنان که برگرفته از حمایت‌های معنوی ایران اسلامی بود، توانست پیوند عمیق معنوی بین ایران و لبنان برقرار کند.» این نوشته با تاکید بر "پیوند عمیق معنوی"، البته از جمله به چهار سال قبل‌تر و ارسال «کمک‌های مالی وسیع» از سوی ایران به حزب‌الله لبنان بعد از جنگ 33 روزه اشاره‌ای نداشت؛ کمک‌هایی که حتی شامل پرداخت خسارت خودروهای آسیب دیده لبنانی‌ها در جنگ شد.
اواخر پاییز سال گذشته بود که سردار حسین دهقان وزیر فعلی دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در برنامه تلویزیونی «شناسنامه» به راحتی و صراحت و با لبخندی از سر رضایت بر لب، از نقش محوری و اساسی ایران در شکل گیری و تقویت حزب‌الله لبنان سخن گفت تا آنجا که مشخص شد حتی پرچم حزب‌الله لبنان نیز کار سپاه پاسداران بوده است («سپاه یک مرکز آموزشی راه انداخته بود در خود لبنان که به آنها آموزش داده می‌شد و در عین حال تسلیح هم می‌شدند که بتوانند عملیات انجام دهند ... در اولین گام تلاش کردم یک نوع وحدت و یک پارچگی در مجموعه‌های وابسته یا در ارتباط با جمهوری اسلامی ایجاد کنیم ... ذهنیت شکل گیری حزب الله و تشکل حزب‌الله از همین جا شروع شد ... با تمامی سران و مسئولین سیاسی که در راس این گروه‌ها بودند، تک تک نشستیم صحبت کردیم ... این تشکل که شکل گرفت باید اقدامات بعدی را انجام می‌دادیم. گفتیم شما تشکل هستید پس یک نامی باید داشته باشید که شد حزب‌الله. بعد گفتیم این تشکل نمی‌تواند بدون زبان و ارگان باشد. یک نشریه به اسم هفته‌نامه «عهد» راه انداختیم که بعدا تغییراتی کرد و این هم شد نشریه‌ای که هفتگی مواضع حزب‌الله را اعلام می‌کرد ... گفتیم نمی‌شود سخنگو نداشته باشید یکی باشد که مواضع شما را اعلام کند ... گفتیم باید یک رسانه هم باشد. یک رادیویی هم باید داشته باشیم که رادیو حزب الله را راه انداختیم؛ بچه‌های صدا و سیما خیلی کمک کردند ... . بعد گفتیم شما نشان و عَلَمی هم می‌خواهید. پرچم حزب‌الله را آن موقع یکی از دوستان سپاهی خودمان طراحی و تکثیر کرد.»)
پیش از همه این‌ها، آیت‌الله خامنه‌ای 9 سال قبل وقتی بحث خلع سلاح حزب‌الله لبنان پیش آمده بود در یک سخنرانی عمومی اعلام کرد: «این اتفاق هیچگاه نخواهد افتاد.»
.
با این اوصاف به نظر می رسد آن چه دبیرکل حزب الله لبنان، با فرض انتقال صحیح متن اظهاراتش توسط رسانه‌ها، از عدم دخالت ایران در امور داخلی لبنان می‌گوید؛ یا معطوف به دخالت‌های واضح و مستند گذشته نیست و این دخالت‌ها اکنون متوقف شده، یا اساسا "دخالت" مورد نظر، چیز دیگری است که عرف سیاسی در این باره با سیدحسن نصرالله هنوز به توافق نرسیده است! اینک یادآوری این گفته سفیر ایران در لبنان که «معتقدیم که هر گونه دخالت خارجی چه مثبت و چه منفی به سود لبنان نیست»، این سوال را به ذهن متبادر می‌کند که سود قدرت‌های منطقه، چه نسبتی با سود لبنانِ مردمِ لبنان دارد؟
.
پ.ن 1: راستی‌آزمایی حق افکار عمومی است.
پ.ن 2: این‌جا مطلقا درباره بد و مضر  یا خوب و مفید بودن «دخالت» در امور داخلی کشوری دیگر صحبتی نشد؛ همچنان که درباره بار معنایی مثبت یا منفی «دست‌نشانده».