به معرفی و هدیه عزیزی، امکان و فرصت مطالعه 3 جلد از کتابهای جناب «هادی معصومی زارع» فراهم شد؛ «بوی انار و انتحاری» (405 صفحه)، «از فرانکفورت تا رقّه» (292 صفحه) و «جانِور قندهار» (330 صفحه) را با شوق بسیار چهلروزه خواندم. دو کتاب اول گزارش میدانی نویسنده است از عراقی که گرفتار داعش بود و کتاب سوم از افغانستان در آغاز امارت دوم طالبان؛ در قالب «رویت و روایت» (آنچنان که خود نویسنده توصیف کرده) و مصاحبه با داعشیهای زندانی در عراق (در کتاب دوم).
دکتر هادی معصومی زارع در روزهای شکست و عقبنشینی داعش از شهرهای عراق، همراه رزمندگان ضدداعش در میدان نبرد حاضر است، سپس به مصاحبه با برخی زندانیان عادی و برخی زندانیان شاخص داعش پرداخته و در کتاب سوم، در روزهای آغازین بازگشت دوباره طالبان به قدرت، در شهرهای مهم همسایه شرقی چرخیده؛ دیدهها را روایت کرده و پای صحبت مردم عادی و برخی نخبگان افغانستانی نشسته و همه اینها را در قالب جملاتی روان و کتابهایی خواندنی به عموم عرضه کرده است.
مایه خوشحالی بسیارم بود خواندن این کتابها بهخصوص از این بابت که به رسم دیرین، روایتی که در دسترس عموم قرار گرفته، روایت بهداشتی رسانههای رسمی و حکومتی نیست. نویسنده تلاش بسیار کرده منصف باشد و به گمانم تا حد زیادی موفق عمل کرده هرچند ناچار به اعتبار خاستگاه مذهبی و دینیاش، روایت از این منظر پررنگتر است و متاسفانه – گاه به تصریح خود نویسنده – ناچار از خودسانسوری نیز بوده است.
تحلیل (پردازش) شرایط منطقه باید ناشی از آگاهی از واقعیتها (دادهها) باشد، این نیز ممکن نیست جز کنار زدن روایتهای رسمی ِ بهداشتی ولی در اساس: آلوده و سمّی! یکی از دلایل اصلی رویابافی و غرق شدن برخی تحلیلگران در اوهام همین بیخبری از واقعیتهاست. به همان اندازه که امثال «هادی معصومی زارع» تکثیر شوند که با در خطر انداختن جان خود از میدان گزارش دهند و قدرت ِ خوب و سادهنوشتن و انتشار کتاب هم داشته باشند، به همان اندازه رویابافی و وهمپروری کمتر خواهد شد!
در کتابهای او ردپای علل ظهور و پیروزیهای اولیه داعش، نوع نگاه مردم عادی عراق و افغانستان به ایران و راهبرد رسانههای عربی را در عراق خواهید یافت. نویسنده معتقد است که «مسئله اکثریت مردم نه مشروعیت که کارآمدی است و چه بسا از دید اکثریتشان مشروعیت عینا همان کارآمدی است» (از فرانکفورت تا رقه، پاورقی، صفحه 121)؛ این دیدگاه مهمی است که راوی میدانی ناآرامیهای شرق و غرب ایران بر آن تاکید میکند.
با این همه این سه کتاب جناب معصومی زارع، چند اشکال گاه مهم دارند؛ فاقد فهرست اسامی و اماکناند، برای اطلاع از پیشینه برخی افراد و رخدادهای قبلی و تاریخی باید مدام به مراجع خارج از کتاب رجوع کرد، وقتی در کتاب سوم (جانور قندهار) اصرار به استفاده از گویش محلی است (و این زیباست)، باید کتاب پیوست فرهنگ لغات میداشت تا خواننده در صفحات دنبال معادل مانوس کلمهای که همزبانان افغانستانی به کار میبرند نباشد، ... و کتابها عکس کم دارند و نقشه اصلا ندارند!
➕ پینوشت: کانال تلگرامی هادی معصومی زارع
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر