۱۳۹۲ مرداد ۱۶, چهارشنبه

حسین شریعتمداری کدام جای خالی را پر کرده است؟


دو روزنامه «اطلاعات» (اینک با بیش از 87 سال سابقه انتشار) و «کیهان» (با بیش از 71 سال سابقه انتشار تا کنون)، بعد از انقلاب مصادره شدند. سید محمود دعایی توسط بنیانگذار فقید جمهوری اسلامی، آیت‌الله خمینی، در سال 59 بر صدر این روزنامه نشانده شد. دعایی که از جمله مبارزان ضد نظام شاهنشاهی و از همراهان امام خمینی در نجف و پاریس بود و شش دوره اول مجلس را نیز به عنوان نماینده در آن حضور داشت، همچنان بر صدر این روزنامه قرار دارد. اگر تک‌خالهایی مثل چاپ ستون «دو کلمه حرف حساب» مرحوم گل آقا در دهه شصت، عکس تشییع جنازه مرحوم آیت‌الله منتظری و مقاله سردار علایی را نادیده بگیریم، تقریبا هیچ مورد ویژه‌ و حساسیت برانگیز دیگری از این روزنامه نمی‌توان سراغ گرفت. مشی بینابینی و تلاش برای آزرده خاطر نکردن هیچ جریان و گروهی، به مشخصه بارز این روزنامه تبدیل شده هر چند دعایی به جریان اصلاح‌طلبی و سید محمد خاتمی نزدیک‌تر به چشم می‌آید. در عین حال موسسه اطلاعات در حوزه توسعه امکانات سخت‌افزاری، موسسه‌ای بسیار موفق بوده است. هم اینک یکی از بزرگترین و بهترین چاپخانه‌های کشور را در اختیار دارد و ساختمان عظیم موسسه، طی سالهای اخیر ساخته شد و به بهره‌برداری رسید. این موسسه همچنین کتاب‌های بسیار ارزشمند، معتبر و پرفروشی را طی سالهای گذشته وارد بازار کتاب کشور کرده است. رقیب دیرین او، از همان ابتدای شروع به کار نیز، اما رویکردی جنجالی‌تر داشت. بعد از انقلاب نیز این روند کم و بیش ادامه یافت، گو که این تفاوت ذاتی بوده باشد!، اما با روی کار آمدن حسین شریعتمداری در نخستین روز دی ماه 72، دوران تازه‌ای در موسسه کیهان، و به خصوص روزنامه کیهان، آغاز شد که فاصله بین طبع آرام اطلاعات و طبع تند کیهان را بیشتر و بیشتر کرد.
.
اندکی بیش از یک سال قبل از آن که آیت‌الله خامنه‌ای حسین شریعتمداری را به عنوان نماينده‌‌ی‌ خود و سرپرست‌ مؤسسه‌ كيهان‌ منصوب کند، انفجاری بزرگ فضای مطبوعاتی ایران را به لرزه در آورده و نوید فصلی نوین برای مطبوعات کشور داده بود. آن انفجار چیزی جز انتشار روزنامه همشهری نبود. این روزنامه به عنوان نخستین روزنامه رنگی، با تنوع مطالب و رویکردی مدرن، توسط شهردار تکنوکرات وقت تهران، کرباسچی، با اقبال رو به تزایدی روبرو شده بود. شریعتمداری بعدتر همواره پای ثابت مخالفت با کارگزاران شد که کرباسچی از جمله پایه‌گذاران آن بود و رویکردی دیگر در مدیریت کشور داشتند.
.
کیهان در طول این مدت سه رئیس جمهوری را تجربه و با هر کدام به گونه‌ای متفاوت رفتار کرد - فارغ از این که این روزنامه به لحاظ تعلق به جمهور مردم، چگونه باید باشد؛ منتقد رفسنجانی بود، مخالف خاتمی و حامی احمدی‌نژاد! کیهان همچنین همواره خود را در تقابل با جریان‌های روشنفکری قرار داد و حسن شایانفر (معروف به «برادر حسن» و عضو سپاه) در این پروژه، یاری‌رسان حسین شریعتمداری (برادر حسین) بود.
.   
اینک و در آستانه تغییرات عمده در قوه مجریه، کیهان مجوز خبرگزاری نیز گرفته و به نظر می‌رسد به موازات نزدیکان فکری خود - خبرگزاری سپاه (فارس) و مشرق‌نیوز (وبسایت خبری متعلق به دبیر سابق سیاسی کیهان) - تصمیم دارد در فضای مجازی حضور فعال‌تری داشته باشد.
.
با این اوصاف، در آستانه بیست سالگی صدارت حسین شریعتمداری بر کیهان، ضروری به نظر می‌رسد که عملکرد وی به طور جدّی و منصفانه نقد شود. او اینک متهم است به: توهین به افراد، اتهام زنی‌های بی‌سند و مدرک و کذب به افراد و جریانها(*)، خودداری از انتشار جوابیه افرادی که به نحوی مورد اتهام و توهین او قرار می‌گیرند، ترور شخصیت منتقدان و مخالفان، هدایت گروه‌های خودسر و تندرو و برخورداری از حاشیه امن قضایی. در آخرین موج انتقادها علیه حسین شریعتمداری، او متهم است که به رغم شکست کاندیدای مورد حمایت‌اش در انتخابات (سعید جلیلی)، اینک در پی اعمال فشار بر رئیس جمهوری جدید با استفاده از رانت روزنامه متعلق به بیت‌المال و متهم کردن افراد و وزرای مورد نظر حسن روحانی است.
.
در این میانه بی‌تردید یکی از منابع و معیارهای این نقد و بررسی، می‌تواند متن حکم انتصاب وی از سوی مقام رهبری باشد(+). در این حکم از جمله خطاب به شریعتمداری آمده بود: «با حسن‌ عمل‌ و صدق‌ گفتار و شجاعت‌ ادبی‌ و به‌ كارگيری‌ زبان‌ استوار فارسی‌ و اتقان‌ مطالب‌ و روح‌ اين‌ همه‌، حفظ جهت‌گيری‌ اسلام‌ ناب‌ محمدی‌ صلی‌الله‌عليه‌وآله‌ و اصول‌ انقلاب‌ اسلامی‌، اعتماد مردم‌ را جلب‌ كنيد و تلاش‌ خود را در معرض‌ تعداد هر چه‌ بيشتری‌ از اذهان‌ اين‌ ملت‌ با استعداد و برجسته‌ و با عظمت‌ بگذاريد.»
.
پاسخ به این سئوال که «آیا او توانسته «اعتماد مردم» را جلب کند یا نه، حسن عمل و صدق گفتار دارد یا نه؟»، احتمالا کمک قابل توجهی در یافتن پاسخ به این سئوال هم خواهد بود که «حسین شریعتمداری دقیقا کدام جای خالی را پر کرده است؟»
.
.
.
پ.ن 1: (*)
نمونه یک: بیست و پنجم فروردین 12 سال قبل (۱۳۷۸) روزنامه کیهان در جواب یکی از خوانندگانش که خواستار آن شده بود که مدارک را چاپ کنند نوشته بود: اگر چه تا کنون در این‌باره مطالب مستند فراوان داشته‌ایم اما ان‌شاءالله در آینده نزدیک این کار را خواهیم کرد.(+)
.
نمونه دو: در حالیکه مقام رهبری در مورد وقایع سال 88 گفته بود: «دشمنان یک برنامه‏ ریزى ده ساله کردند - این تحلیل من است، این به معناى اطلاع نیست»، بعدتر حسین شریعتمداری اعلام کرد: «فتنه آمريكايي- اسرائيلي 88 به گواهي اسناد مكتوب و موجود ، دستكم از 10 سال قبل طراحي شده بود.»(+)
.
پ.ن 2: ماجرای مباهته را هم مرور کنیم!(+)
.