ه‍.ش. ۱۳۹۵ آذر ۲, سه‌شنبه

آن آخرین نمازجمعه آیت‌الله العظمی موسوی اردبیلی





خبرگزاری فارس، سه سال و نیم پیش که گزارشی درباره امامان جمعه تهران منتشر کرد، وقتی خواسته بود درباره آیت‌الله موسوی اردبیلی بنویسد، اعلام کرده بود: «هاشمی(رفسنجانی) در خاطرات 5 آبان سال 68 خود می‌نویسد که موسوی اردبیلی به وی گفته است که دیگر قصد ندارد برای نماز جمعه به تهران بیاید و به این ترتیب دوران نماز جمعه موسوی اردبیلی به پایان رسید.»

البته نتیجه‌گیری فارس از خاطرات هاشمی رفسنجانی درست نیست و به دیگر معنا، "خلاف واقع" است؛ آیت‌الله موسوی اردبیلی تا چهار سال بعد از تاریخ ادعایی خبرگزاری فارس هم، امامت جمعه تهران را بر عهده داشت و فقط وقتی کنار رفت که اندکی بعد از طرح بحثی مفصل درباره انتخاب مرجع دینی (بعد از درگذشت آیت‌الله العظمی گلپایگانی) در خطبه‌ی نخست نماز جمعه سوم دی‌ماه 72، دچار عارضه قلبی شد و برای همیشه از امامت جمعه تهران کنار رفت و یا حتی «کنار گذاشته شد.» او در این نماز جمعه، با استناد به تاریخ انتخاب مراجع در دوره‌های مختلف، در مورد تلاش برای تغییر این رویه هشدار داده بود (ر.ک: کتاب "همپای انقلاب". صفحه 830). این در حالی بود که جریان‌های خاصی از طریق توزیع بروشور و اطلاعیه از جمله در نمازهای جمعه، در حال طرح مرجعیت آیت‌الله خامنه‌ای بودند. با این حال، یازده ماه بعد (8 آذر 73) که آیت‌الله العظمی اراکی از دنیا رفت، دو تشکل سیاسی – مذهبی دست‌راستی (جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز) در غیاب صدای اعتراضی امثال آیت‌الله موسوی اردبیلی (که البته اعتراض او به "شیوه" انتخاب مرجع بود)، طی اطلاعیه‌های جداگانه‌ای افراد خاصی را به عنوان مرجع معرفی کردند که از جمله نام آیت‌الله خامنه‌ای هم در بین آنان بود. مقام رهبری اما چند هفته بعد خود با این اقدام مخالفت کردند و گفتند: «اگر واجب عینی باشد، من از زیر هیچ باری دوش خودم را خالی نمی‌کنم. در قضیه‌ی مرجعیّت، موضوع این‌گونه نیست. بار بر زمین نمی‌ماند. این قضیه متوقّف به فرد نیست. آری؛ آقایان فهرست دادند و اسم این حقیر را هم در آن فهرست آوردند امّا اگر از من سؤال می‌کردند، می‌گفتم این کار را نکنید. بدون اطّلاعِ من این کار را کردند. بعد از آن‌که اعلامیه‌شان صادر شده بود، من خبردار شدم؛ والّا نمی‌گذاشتم. حتّی من به تلویزیون اطّلاع دادم و گفتم اگر آقایان ناراضی نمی‌شوند، اعلامیه‌ی آنها را که می‌خوانید، اسم مرا نخوانید. بعد گفتند که نمیشود؛ تحریفِ اعلامیه است. آقایان نشسته‌اند، چند ساعت جلسه کرده‌اند؛ نمی‌شود. من اکنون به شما عرض میکنم: ملّت عزیز! عزیزان من! آقایان محترم و بزرگانی که از گوشه و کنار گاهی به بنده پیغام میدهید که رساله بدهم! بار فعلی من بسیار سنگین است. بار رهبری نظام جمهوری اسلامی و مسئولیت‌های عظیم دنیایی، مثل بار چند مرجعیّت است.»

با بستری شدن دوباره آیت‌الله موسوی اردبیلی، یادآوری آخرین نماز جمعه وی یادآوری برگی نه چندان شهره از تاریخ معاصر خواهد بود.